Jak najwcześniej rozpoznać przemoc domową lub przemoc w rodzinie?

Tworząc rodzinę, wyobrażamy sobie długie i szczęśliwe życie z ukochaną osobą, we wzajemnym zrozumieniu i wzajemnym szacunku. Czasem ten romantyczny okres mija, piękna rodzina, środowisko miłości i opieki, bezpieczne i ciepłe miejsce domowego ogniska, może przerodzić się w horror, przerażonych małżonków, dzieci, krewnych. Istnieje błędne przekonanie, że przemoc domowa występuje w rodzinach dysfunkcyjnych, w rodzinie gdzie są uzależnienia, gdzie występuję trudna sytuacja materialna, bezrobocie. Przyczyną przemocy domowej jest tyran (abuser), a nie spożywanie substancji takich jak alkohol, narkotyki, zła sytuacja finansowa, sama ofiara czy związek między nimi. Często te patologie współwystępują, ale nie ma między nimi związku przyczynowo skutkowego. Przemoc pojawia się we wszystkich kulturach, we wszystkich krajach świata, niezależnie od składu rodziny, dobrobytu finansowego i jest jednym z poważniejszych problemów naszego społeczeństwa. Zbyt wiele osób mieszka w rodzinach, w których takie relacje są obecne. A w takich rodzinach zamiast zaufania, miłości, bezpieczeństwa i partnerstwa, dominuje kontrola, władza, niepokój i przemoc. Może wydawać się, że każda rodzina ma konflikty i musi być w stanie je przetrwać, ale istnieje ogromna różnica między nieporozumieniami, zwykłymi konfliktami, a przemocą.

Kolejnym błędnym przekonaniem, jest to że winna jest sama ofiara, bo gdyby zechciała, to by odeszła. Niestety zwykle dla ofiary odejście i rozpoczęcie nowego życia jest po prostu niemożliwe, gdyż jest to osoba bezbronna i zależna. Poniżej wyjaśnię, skąd to się bierze i dlaczego tak trudno sobie z tym poradzić.

Kiedy słyszymy o przemocy domowej, pierwszą rzeczą, która przychodzi nam do głowy, to okropne obrazy, brutalna przemoc fizyczna, bicie żon i dzieci, zabijanie. Obejmuje to nie tylko bicie, ale także trzymanie, duszenie, powodowanie oparzeń itp. Są to skrajności, ponieważ przemoc domowa to nie tylko cykliczne akty narażania na skutki fizyczne, ale także psychiczne, ekonomiczne, seksualne. To system zachowań mających na celu tłumienie własnej woli ofiary, tak zwana abjuza (abuse) i objęcie jej całkowitą kontrolą. Przemoc określa się jako agresję, „która ma ekstremalną szkodę za swój cel. Każda przemoc jest agresją, ale nie każda agresja jest przemocą” (Anderson, Bushman, 2002). Jedną z cech wyróżniających przemoc jest to, że „strona agresywna wykorzystuje swoją przewagę nad ofiarą” (Gorący, Orzeł, 2008, s. 35–46).  Dokładnie, władza i kontrola nad partnerem jest głównym celem przemocy. Ponieważ partner jest zawsze tłumiony, jego wola, samoocena, poczucie własnej wartości są niszczone, z czasem siła wpływu wzrasta, pojawiają się nowe sposoby i łączą się inne rodzaje przemocy. Oznacza to, że przymus seksualny można dodać do przemocy fizycznej lub do emocjonalnej.  Często zdarza się, że jeden z partnerów stosuje jednocześnie wszystkie rodzaje przemocy.

Te różne formy przemocy, razem i każda z osobna, mają ogromne konsekwencje fizyczne i emocjonalne dla ofiar.

W większości przypadków sprawcami są mężczyźni, a w rzadkich przypadkach kobiety. Mężczyźni często stosują przemoc wobec swoich bliskich partnerów, w tym obecnych lub byłych małżonków, przyjaciół lub partnerów.

Jak działają?

PSYCHOLOGICZNA przemoc jest naruszeniem godności osobistej, mającym na celu zastraszanie, ciągłą krytykę, upokarzanie, systematyczne obelgi, ciągłe monitorowanie, nadzór, w tym sprawdzanie połączeń telefonicznych i SMS-ów, odbieranie telefonów, szantaż, manipulacja, gazliaiting, pozbawianie własności, tworzenie beznadziejnych sytuacji. Jego podgatunkiem jest przemoc z udziałem dzieci, od wykorzystywania dzieci jako zakładników, po groźby wyrządzenia krzywdy dzieciom, jeśli partner nie będzie posłuszny.

SEKSUALNA przemoc domowa jest naruszeniem intymności, przymusu do aktów seksualnych siłą, szantażem lub groźbą. Jest to bezpośrednio związane z ideą seksu jako „obowiązku małżeńskiego”, który kobieta powinna spełniać bez względu na jej pragnienie, oraz ogólną idee dynamiki relacji seksualnych, w których kobieta „daje”, a mężczyzna „bierze”. Przemocą seksualną jest również niechęć stosowania środków antykoncepcyjnych, przymusowych ciąż, celowego zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową, w tym HIV / AIDS.

Przemoc EKONOMICZNA to naruszenie własności, pozbawienie jednego z partnerów swobody finansowej, pełna kontrola finansów, wymóg przedstawienia raportu o wszystkich zakupach (dostarczenie wszystkich rachunków), niechęć drugiego do posiadania własnego dochodu, niepłacenie lub nieregularne wypłaty alimentów, wstrzymywanie dochodów, całkowite odebranie pensji, odebranie kart bankowych, opróżnienie konta, nie pozwalanie na kupowanie rzeczy osobistych, nawet najbardziej niezbędnych rzeczy, nie pozwalanie na uczestniczenie w podejmowaniu decyzji finansowych, fałszowanie podpisów na dokumentach finansowych.

Przemoc domowa zawsze krąży w kółko (cykl).

Zaczyna się od popełnienia przemocy. Potem następują przeprosiny, wyjaśnienie przyczyn okrucieństwa (gdybyś tego nie zrobił, nie zacząłbym Cię bić, jeśli będziesz bardziej wyrozumiały, czuły … ), które bezpośrednio lub pośrednio oskarżają ofiarę. Następnie dochodzi do przekonania ofiary o przesadzie sytuacji (nic takiego się nie wydarzyło) pokazuje, że ofiara czuje się winna i domaga się kary lub pokuty, którą często sama sobie wymyśla. Po pokucie lub wyjaśnieniu, dlaczego nie może tak robić, przychodzi okres, w którym to tyran ukazuje się jako nadmiernie opiekuńczy, dobry rodzinny człowiek, pokazując, jak szczęśliwa może być rodzina. A kiedy ofiara uspokaja się i traci czujność, wierząc, że relacje między nimi mogą być dobre, dochodzi znowu do przemocy.

Cykl ten może trwać od kilku godzin do kilku lat, z krótszymi i z dłuższymi przerwami, pomiędzy okresem przemocy.

Ofiary najczęściej uświadamiają sobie tę cykliczną naturę tyrana i starają się przewidywać działania w okresie napięcia. Osoby, które były pokrzywdzone przemocą są bardziej empatyczne i wyczulone na zachowania otoczenia.

Problemy powiązane z przemocą domową są następujące:

  1. Będąc w takim związku, ofiary obwiniają się. Również otoczenie często mówi, że ofiara jest winna. Ale tak nie jest. Jeśli ktoś stosuje przemoc: fizyczną, seksualną, psychiczną, to jest jego wina i to, ona jest odpowiedzialna i nic nie może usprawiedliwić takiego zachowania.
  2. Ofiary wstydzą się komukolwiek powiedzieć o trudnej sytuacji, z powodu obwiniania siebie, swojego zachowania jako katalizatora przemocy. Ofiary się wstydzą, bo często, gdy próbują opowiadać o swojej sytuacji, to na nich przerzucana jest wina, przemoc i sprawca są usprawiedliwiani, a ofiara – lekceważona. Początkowo niektóre ofiary próbują powiedzieć o tym, co je spotyka. Niestety, te próby wiążą się z tym, że nikt im nie wierzy i spotykają się z murem obojętności. Ofiary „schodzą sprawcy z drogi”, mimo że od lat są zastraszane, nawet bliscy ludzie nie są świadomi tego, co się dzieje.
  3. Aby się zabezpieczyć, ofiara codziennie zużywa dużo energii. Wyczerpanie wraz z poczuciem winy i wstydu oraz innymi czynnikami, uniemożliwiają ofierze wykazanie się odwagą i zdecydowaniem do zerwania tego związku (wymaga odwagi, determinacji i zastosowania).
  4. Ponieważ ofiary mają małą wiarę, ich działania są pod kontrolą sprawcy, najczęściej znajdują się w pewnej izolacji od świata i często nie wiedzą, gdzie zwrócić się o pomoc lub nie wierzą, że ktoś im pomoże.

Co zrobić gdy jesteś ofiarą przemocy w rodzinie?

Nie zamykaj się, szukaj pomocy. We współczesnym świecie ludzie, którzy decydują się na upublicznienie takiej sytuacji, spotykają się ze zrozumieniem i pomocą. To pozytywny sygnał dla ofiary, która jeszcze nie zaalarmowała o swojej sytuacji.

W poszukiwaniu skutecznych form przeciwdziałania przemocy w rodzinie i pomagania jej ofiarom, angażuje się nasz projekt w zakresie udzielania pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz osobom im najbliższym.

Więcej o projekcie przeczytasz tutaj ->

https://fundacja.lexnostra.pl/2019/05/02/pomoc-pokrzywdzonym-przestepstwem/